Skip to main content

Welkom username.

Uw vorige bezoek was op 00-00-0000 om 00:00 uur

Search form

Rapport ZZP’er en pensioen: weinig nieuwe inzichten en gemiste kans

22 maart 2013

Op 18 maart stuurde staatssecretaris Klijnsma (SZW) het resultaat van een uitvoerig onderzoek over de pensioensituatie van zelfstandigen zonder personeel (ZZP’er) naar de Tweede Kamer. Het is een onderzoek naar de oorzaken van beperkte pensioenopbouw van zelfstandigen en biedt mogelijke oplossingsrichtingen. De uitkomsten zijn echter niet verrassend en bieden weinig nieuwe inzichten. Sterker nog, het is een gemiste kans.

Wat is onderzocht?

De onderzoekers onderzochten waarom zelfstandigen minder pensioen opbouwen dan werknemers. Ook inventariseerden zij waarom bestaande mogelijkheden niet of onvoldoende worden benut. Aan de hand van deze inventarisatie heeft het kabinet bezien of het aanbod van pensioenvoorzieningen en –producten aansluit bij de vraag van zelfstandigen, of er belemmeringen zijn voor deelname en waar deze eventueel weggenomen kunnen worden.

Lagere pensioenopbouw ZZP’ers?

Zelfstandigen zijn zelf verantwoordelijk voor hun pensioen. Volgens het onderzoek ontvangt ongeveer drie kwart van de groep zelfstandigen na pensionering een inkomen van 50% of meer van het huidige bruto jaarinkomen. Ongeveer een kwart van de ZZP’ers komt uit op een pensioen van minder dan 50% van hun huidige bruto jaarinkomen.

Waarom bouwt ongeveer 25% een lager pensioen op?

Dat deze groep zelfstandigen gemiddeld minder pensioen opbouwen dan werknemers hangt samen met diverse factoren zoals andere prioriteiten, vooruitschuiven van beslissingen voor de oudedag, slecht kunnen inschatten van het bedrag dat men nodig heeft, niet bewust keuzes maken of financiële ongeletterdheid.

Oplossingsrichtingen

De onderzoekers geven de volgende oplossingsrichtingen: Verbetering van de financiële kennis en vaardigheden van zelfstandigen. De mate waarin dergelijke maatregelen een substantiële bijdrage leveren aan een hogere pensioenopbouw is echter onduidelijk;
Vrijwillige collectieve pensioenregeling in de derde pijler. Hiervoor wordt een werkgroep gestart samen met zelfstandigenorganisaties; De waarde van het derde pijlerpensioen van de zelfstandige uitsluiten voor de vermogenstoets voor de Bijstandswet.

Reactie Verbond en Pensioenfederatie

Het Verbond van Verzekeraars verwelkomt de voorstellen van Klijnsma en omarmt het voorstel om een onderzoek te doen naar de mogelijkheid om pensioenvermogen voor zelfstandigen buiten de vermogenstoets van de bijstand kan blijven. Het Verbond neemt geeft aan graag het voortouw in een onderzoek te nemen of zelfstandigenorganisaties een vrijwillige collectieve regeling in de derde pijler kunnen opzetten en wat hen daarvan mogelijk weerhoudt.

Anders dan staatssecretaris Klijnsma, die zich vooral richt op oplossingen in de derde pijler, ziet de Pensioenfederatie ruimte in de tweede pijler, dus in de arbeidsgerelateerde pensioenen. Uitbreiding van de vrijwillige voortzetting van de pensioenopbouw bij het pensioenfonds waarbij de ZZP’er voorheen was aangesloten lijkt in dat kader volgens de Pensioenfederatie de meest passende optie.

Commentaar

De uitkomsten van het onderzoek zijn niet verrassend en bieden weinig nieuwe inzichten. Sterker nog, het is een gemiste kans. Het onderzoek van Klijnsma is zeker niet het eerste dat is gedaan naar de pensioensituatie van ZZP’ers. Al vele onderzoeken zijn de laatste jaren verschenen die de problematiek in kaart brachten en die oplossingen voor de gevonden knelpunten probeerden te vinden. Onderzoekers van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit komen tot de conclusie (zie verwijzing onderaan) dat de Europese regelgeving toetreding van ZZP’ers tot een PPI mogelijk maakt. Een andere benadering, die de fiscale ongelijkheid in pensioenopbouw tussen werknemers en ondernemers (inclusief ZZP’ers) opheft, blijkt bijvoorbeeld uit een advies van Vereniging voor Belastingwetenschap. Volgens dit advies moet er eenzelfde fiscale ruimte worden geboden in de tweede en de derde pijler voor zowel werknemers als zelfstandigen.

Opmerkelijk is dat volgens het onderzoek 75% van de ZZP- ers een vergelijkbare of betere pensioenopbouw heeft dan werknemers. Wanneer dit juist is, dan moet men zich afvragen of men zich niet beter eerst kan richten op het probleem dat het pensioen van de ZZP-er meetelt in de bijstandsnorm. In ons nieuwsbericht van 7 november 2012 schreven wij dat de SP daarover al aan de bel heeft getrokken.

Het onderzoek toont aan dat er ZZP’ers in allerlei soorten en maten zijn. Naar onze mening zijn er twee typen ZZP’ers. Ten eerste de “echte” ondernemer, die vanuit passie en overtuiging zijn eigen onderneming heeft gestart. Die wil ook zijn eigen beslissingen nemen voor zijn oudedagvoorziening en zal doorgaans weinig voor een collectief voelen. Daarnaast heb je de ZZP-er “tegen wil en dank”. Ze zijn dan wel ondernemer maar voelen zich nog werknemer. Deze ZZP-ers worden mogelijk meer aangetrokken tot een collectieve regeling. Probleem is echter dat als je de collectiviteit vrijwillig maakt, er selectie optreedt. Daarop zijn collectieve tarieven en voorwaarden niet berekend.
 
Auteur: Erik Schouten, adviseur AEGON Adfis
 
Bronnen:
Onderzoekrapport pensioen van zelfstandigen (SZW)
 Nieuwsbericht Verbond van Verzekeraars
 Nieuwsbericht Pensioenfederatie
 “Fiscale behandeling van oudedagsvoorzieningen: Het kan beter, eerlijker, efficiënter en eenvoudiger. Commissie fiscale behandeling van oudedagsvoorzieningen van de Vereniging voor Belastingwetenschap. Geschriften no. 242.
 Onderzoek “De PPI ook voor zelfstandigen?” uitgevoerd door de VU