Skip to main content

Welkom username.

Uw vorige bezoek was op 00-00-0000 om 00:00 uur

Search form

Stamrechten afkoopbaar; pensioen, lijfrente en KEW niet

24 september 2013

Staatssecretaris Weekers van Financiën stuurde op Prinsjesdag een brief naar de Tweede Kamer met daarin de visie van het kabinet op het laten vrijvallen van het zogenaamde 'beklemde vermogen'. Levensloop- en stamrechttegoeden kunnen vrijvallen. Pensioen-, lijfrente- en KEW-tegoeden niet. 

Wat is beklemd vermogen?

Beklemd vermogen is vermogen waarvan de inkomsten en kosten onder voorwaarden fiscaal gefaciliteerd worden in box 1. Denk hierbij aan:

  1. pensioen en lijfrente,
  2. vermogen om de eigenwoningschuld af te lossen (kapitaalverzekering eigen woning, beleggingsrecht eigen woning en spaarrekening eigen woning; hierna gezamenlijk KEW),
  3. ontslagvergoedingen in de vorm van een stamrecht.

 

Ontklemming is niet alleen het 'vrijgeven' van beklemd vermogen maar ook het voorkomen van de opbouw van nieuw beklemd vermogen. Het direct 'vrijgeven' van beklemd vermogen, zoals bij de spaarloon- en levensloopregeling, leidt er toe dat die belastingplichtigen direct meer financiële ruimte krijgen voor consumptie, schuldafbouw of sparen. Dat kan leiden tot een bestedingsimpuls, wat goed kan uitwerken voor de Nederlandse economie. Het voorkomen van de opbouw van toekomstig beklemd vermogen leidt voor belastingplichtigen in de toekomst tot meer ruimte voor het aanhouden van vrije besparingen.

Pensioen- en lijfrente

De regelingen voor pensioen (uit dienstbetrekking) en lijfrente (vrijwillig pensioen) hebben als doel een inkomensvoorziening voor de oude dag op te kunnen bouwen. Eén van de voorwaarden is een periodieke uitkering na pensionering. Om die reden voorziet de Pensioenwet en de Wet op de loonbelasting in een afkoopverbod. En wordt er toch afgekocht, dan is de gehele pensioen- of lijfrenteaanspraak belast in box 1. Daarbovenop moet de belastingplichtig 20% revisierente afrekenen. Het is voor het kabinet duidelijk dat het vrijvallen of afschaffen van beklemmingen op dit vermogen niet wenselijk is.

KEW

Het KEW-regime maakt het mogelijk om - onder voorwaarden - onbelast te kunnen sparen of beleggen voor de aflossing van de eigenwoningschuld.  Per 1 januari 2013 is het KEW-regime afgeschaft. Het regime blijft in beginsel bestaan voor bestaande KEW's. Het belang van het KEW-regime neemt naar gelang de tijd verstrijkt dus steeds verder af. In die zin is al een belangrijke stap richting ontklemming gezet: voorkomen dat in de toekomst nieuw beklemd vermogen ontstaat. Deze vorm van beklemd vermogen verdwijnt op termijn zelfs in zijn geheel.
De geëerbiedigde KEW is op twee manieren beklemd. Enerzijds moet de uitkering worden aangewend voor de aflossing van de eigenwoningschuld en anderzijds moet ten minste 15 jaar worden ingelegd voor de kleine vrijstelling (van € 35.700 per belastingplichtige in 2013) of ten minste 20 jaar voor de grote vrijstelling (van € 157.000 per belastingplichtige in 2013). Het in stand laten van het bestedingsdoel is voor het kabinet evident. Het laten vervallen van het bestedingsdoel zou mogelijkheden bieden om de KEW voor bijvoorbeeld consumptieve doelen aan te wenden. Dat is ongewenst omdat daardoor de toch al hoge bruto hypotheekschuld van Nederlandse burgers niet afneemt.

Stamrechten

Als een werkgever een werknemer een ontslagvergoeding toekent, kan dit worden gedaan in één bedrag of in de vorm van een aanspraak op periodieke uitkeringen (hierna: stamrecht). Wanneer het stamrecht wordt ondergebracht in een stamrecht-bv, bij een bank, bij een beleggingsinstelling of bij een verzekeraar, is de stamrechtvrijstelling van toepassing. Hierdoor hoeft de belastingplichtige niet in een keer over de ontslagvergoeding belasting te betalen. Maar later, wanneer hij de uitkeringen ontvangt. Anders dan bij de hiervoor genoemde vormen van beklemd vermogen geldt bij de stamrechtvrijstelling geen wettelijk bestedingsdoel met betrekking tot de uitkeringen.
Juist vanwege het ontbreken van een specifiek bestedingsdoel en omdat dit de enige nog geheel ongewijzigde vorm van beklemd vermogen is, komt de stamrechtvrijstelling naar de mening van het kabinet het meest in aanmerking voor aanpassing. Bestaande stamrechten worden geëerbiedigd. Met dien verstande dat voor belastingplichtigen met een bestaand stamrecht een impuls wordt gecreëerd deze in 2014 te gelde te maken. Die impuls wordt gegeven door middel van een zogenoemde 80%-regeling. Bij opname in 2014 is maar 80% van het saldo belast in box 1. Voor nieuwe stamrechten verdwijnt vanaf 1 januari 2014 de stamrechtvrijstelling en worden dus direct in box 1 in de heffing betrokken.

Conclusie

In de zoektocht naar mogelijkheden om de economie een oppepper te geven, is dit kabinet erg creatief. In 2013 kan het levenslooptegoed fiscaal vriendelijk worden opgenomen. Volgend jaar -als het parlement ermee instemt- volgt het stamrechtkapitaal. Het is twijfelachtig of de bestedingsimpuls wordt bereikt die het kabinet hiermee voor ogen heeft.
Opname van het stamrechtkapitaal met als doel: geen belasting betalen over 20% van de waarde, is niet altijd de juiste keuze. In veel gevallen maakten ex-werknemers een bewuste keuze om de ontslagvergoeding in een stamrecht onder te brengen. Die reden (bijvoorbeeld aanvulling op WW, een verhoging van het pensioen, een appeltje voor de dorst) verandert niet door de fiscale prikkel. Daarnaast kunnen er andere redenen zijn om niet te kiezen voor een opname ineens, zoals een gegarandeerde uitkering bij een verzekeringscontract die vervalt bij afkoop. Zeker wanneer de garantie 4% bedraagt, moet de belastingplichtige nog maar een nachtje slapen voordat hij besluit tot afkoop. De huidige rentevergoeding is aanzienlijk lager. Ook wanneer het stamrecht is ondergebracht in een eigen stamrecht-BV is het ineens uitkeren van een stamrecht niet zonder meer mogelijk. Zo is veel vermogen in stamrecht-BV's niet liquide te maken, omdat het is aangewend in een onderneming of voor langere tijd is uitgeleend. Ook tegenvallende beleggings- en ondernemingsresultaten verhinderen uitkeren ineens.
 
Auteur:  Erik Schouten, adviseur Aegon Adfis
Bron: Bijlage bij brief Weekers