Overslaan en naar de inhoud gaan

Welkom username.

Uw vorige bezoek was op 00-00-0000 om 00:00 uur

Gea van het Nibud

Heb jij ook last van het ‘what the hell-effect’?

23-10-2018

Een trui die niet jouw lievelings is, keukenapparatuur die achterin de kast belandt en nóg een blik soep voor in de voorraadkast. Iedereen kent het wel: geld uitgeven aan onnodige dingen. Zelfs Gea Schonewille (27), economische psycholoog bij het Nibud, komt het bekend voor. Waarom laten we ons verleiden door dergelijke aankopen? En hoe voorkom je het? We vragen het haar.

Veel mensen geven geld uit aan onnodige dingen. Wanneer overkwam jou dat voor het laatst?

Gea: “Toen ik deze zomer een vliegticket boekte, trapte ik snoeihard in een marketingtruc. Ik sloot een verzekering af voor als de vliegmaatschappij failliet zou gaan. Hoe dat kwam? Ik klikte op ‘Nee… ik neem geen risico’. Dat was niet de bedoeling. Ik dacht te gaan voor ‘Nee… ik heb geen verzekering nodig’. Zelfs als economisch psycholoog kun je hier dus intrappen. Ik kon het natuurlijk terug draaien, maar ach… het was maar 7 euro.” 

Ben je verder wel hét schoolvoorbeeld wat betreft geldzaken?

“Ik durf wel te zeggen dat ik mijn geldzaken redelijk goed op orde heb. Zo spaar elke maand netjes tien procent van mijn inkomen. Dit is één van de vuistregels van het Nibud voor een gezond financieel leven. Ook laat ik zoveel mogelijk rekeningen automatisch afschrijven. Dit voorkomt dat er rekeningen tussendoor glippen. Natuurlijk zijn er ook verbeterpunten. Ik ben iemand die in het nu leeft. Met mijn pensioen ben ik totaal niet bezig, zoals de meesten van mijn leeftijd. Maar eigenlijk kan ik er al wel een begin mee maken, bijvoorbeeld door de pensioenstarter in te vullen. 

Hoe komt het dat veel mensen hun geldzaken vooruitschuiven?

“Geldzaken zijn niet ieders hobby. Bovendien zijn veel mensen, net zoals ik, bezig met het hier en nu. Daarom is het slim om automatisch tien procent van je inkomen direct te sparen als het binnenkomt. Dan heb je niet het gevoel dat je het kunt uitgeven en heb je altijd geld achter de hand.” 

Waarom is het soms zo moeilijk om jezelf in bedwang te houden?

“Dat kan onder meer te maken hebben met het zogenaamde What the hell-effect. Dit betekent dat als je jezelf strenge restricties oplegt en je op een dag tóch de mist ingaat, je kunt doorslaan. Bijvoorbeeld: je spreekt met jezelf af dat je in een maand €20 mag uitgeven aan kleding. Dan ben je in de stad en koop je tóch een nieuw shirt van €30. In de volgende winkel zie je een leuke broek en je denkt: what the hell, ik gaf toch al meer uit dan ik van plan was! En dus reken je ook de broek af.” 

Pijnlijk herkenbaar. Heb je tips om dit te voorkomen?

“Zorg voor zogenaamde betaalpijn. Met andere woorden: hoe meer je je uitgave voelt, hoe lastiger je die doet. Laat je creditcard of pinpas dus voortaan thuis als je boodschappen gaat doen en neem een verstandig bedrag aan cash mee.” 

Handige tip, maar even eerlijk: gedrag écht beïnvloeden is toch helemaal niet zo makkelijk?

“Dat klopt. Van ons gedrag gaat 95 procent automatisch, slechts 5 procent van ons handelen doen we bewust. Die bewuste keuzes gaan via ons reflectieve systeem. Als je je uitgavenpatroon wil veranderen, is het handig het naar je reflectieve systeem te brengen. Dit kun je bijvoorbeeld doen door je inkomsten en uitgaven een tijd lang bij te houden in een kasboek of app. Zo zie je aan welke dingen je geld uitgeeft en kun je bepalen of je dat wil aanpassen.”

Iedereen goed met geld

Nederlanders worden steeds meer zélf verantwoordelijk voor hun eigen financiële toekomst. Maar het regelen van geldzaken is niet ieders hobby. Veel mensen vinden het ingewikkeld of saai, en stellen het liever uit. Daarom gaat Aegon helpen. Dat doen we met handige tips, slimme weetjes én een test. In 5 minuten ontdek jij welk geldtype je bent en wat jouw valkuilen zijn. En natuurlijk krijg je concrete informatie die past bij jouw situatie. Zo maken we iedereen ‘goed met geld’!

Lees meer

annieck verkerk
Annieck Verkerk,
Redacteur
Ik ben Annieck. Iedere dag houd ik mij bezig met het maken van online content, van teksten tot video's. Saaie en lastige geldzaken interessant en toegankelijk maken, vind ik leuk!